به چه کسی دیابتی میگن؟ در این مطلب، کلینیک سعادت به بررسی شاخصهای قند خون و نحوه تشخیص دیابت میپردازد. واحد اندازهگیری قند خون معمولاً میلیگرم در دسیلیتر است. در حالت عادی، میزان قند خون پس از گذشت ۸ ساعت از آخرین وعده غذایی باید کمتر از ۱۰۰ میلیگرم در دسیلیتر باشد.
اگر این عدد به بیش از ۱۲۶ میلیگرم در دسیلیتر برسد و در آزمایش مجدد پس از دو هفته نیز همان نتیجه تکرار شود، فرد مشکوک به دیابت خواهد بود. آگاهی از این عددها و بررسی منظم قند خون میتواند در پیشگیری و کنترل بهتر بیماری مؤثر باشد.
همه چیز درباره بیماری دیابت و دلایل افزایش قند خون
دیابت چیست و چرا به آن مبتلا میشویم؟ در این مطلب قصد داریم نگاهی به این بیماری مزمن و عوامل ایجاد آن داشته باشیم. بدن برای تأمین انرژی روزانه، مواد غذایی را به قند یا همان گلوکز تبدیل میکند. این قند باید وارد سلولها شده و انرژی مورد نیاز بدن را فراهم کند. اما گاهی به دلایلی این فرآیند دچار مشکل میشود و گلوکز در خون باقی میماند که در نهایت منجر به افزایش قند خون و بروز بیماری دیابت میشود.
عامل اصلی این مشکل، کاهش ترشح یا عملکرد ضعیف هورمونی به نام انسولین است. انسولین که از لوزالمعده ترشح میشود، وظیفه دارد قند را از خون وارد سلولها کند. وقتی انسولین کافی وجود نداشته باشد یا بدن به آن پاسخ مناسبی ندهد، قند در جریان خون انباشته شده و علائم دیابت ظاهر میشود.
این بیماری معمولاً در دو نوع دستهبندی میشود: دیابت نوع ۱ و دیابت نوع ۲. هر دو نوع آن میتوانند علائم و عوارض مشابهی داشته باشند، اما تفاوت آنها در زمان بروز و نحوه شکلگیری است. در ادامه با انواع دیابت، نشانهها و راهکارهای درمانی آن آشنا خواهیم شد.
دیابت نوع یک چیست و چه عواملی در بروز آن نقش دارند؟
دیابت نوع ۱ یکی از انواع بیماریهای مزمنی است که اغلب در سنین کودکی و نوجوانی بروز میکند، هرچند در برخی موارد شروع آن در بزرگسالی هم گزارش شده است.
برخلاف تصور رایج که این بیماری را صرفاً ارثی میدانند، تحقیقات نشان دادهاند که عوامل محیطی نیز در ابتلا به دیابت نوع ۱ نقش دارند.
برای نمونه، در برخی دوقلوهای همسان، تنها یکی از آنها دچار این بیماری شده که این موضوع بهخوبی نقش محیط و محرکهای بیرونی را در بروز آن نشان میدهد.
متخصصان دیابت نوع ۱ را در دسته بیماریهای خودایمنی قرار میدهند. به این معنی که سیستم ایمنی بدن به دلایلی خاص، به سلولهای تولیدکننده انسولین در لوزالمعده حمله کرده و آنها را از بین میبرد. در نتیجه بدن قادر به تولید انسولین کافی برای تنظیم قند خون نخواهد بود. عواملی مانند سابقه خانوادگی، ویژگیهای ژنتیکی، سن، و حتی محل زندگی فرد میتواند در احتمال ابتلا به این بیماری مؤثر باشد. جالب است بدانید که در کشورهایی با فاصله بیشتر از خط استوا، آمار شیوع دیابت نوع یک بالاتر گزارش شده است.
دیابت نوع دو چیست و چه افرادی بیشتر در خطر ابتلا به آن قرار دارند؟
دیابت نوع ۲ یکی از شایعترین انواع دیابت است که زمانی اتفاق میافتد که بدن نسبت به اثر انسولین حساسیت خود را از دست میدهد. در این شرایط، لوزالمعده انسولین کافی تولید میکند، اما سلولها نمیتوانند به درستی از آن استفاده کنند. سبک زندگی ناسالم، کمتحرکی، تغذیه نامناسب و اضافه وزن از عوامل اصلی بروز این بیماری به شمار میروند.
معمولاً این نوع دیابت در افراد بالای ۴۰ سال دیده میشود، اما در سالهای اخیر به دلیل تغییر در شیوه زندگی، در سنین پایینتر هم گزارش شده است. نکته قابل توجه این است که سابقه خانوادگی در افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ نقش دارد؛ یعنی اگر یکی از اعضای خانواده به این بیماری مبتلا باشد، احتمال بروز آن در سایر بستگان بیشتر میشود.
علاوه بر این، افرادی که چربی انباشته در ناحیه شکم دارند یا دچار سندرم تخمدان پلیکیستیک هستند نیز در معرض ریسک بالاتری قرار دارند. به همین دلیل، داشتن تحرک بدنی کافی و رعایت رژیم غذایی سالم میتواند در کاهش احتمال ابتلا مؤثر باشد.
علائم پنهان دیابت و نشانههایی که نباید نادیده گرفت
یکی از نکات مهم درباره دیابت این است که این بیماری معمولاً بدون علامت شروع میشود و خیلی وقتها زمانی تشخیص داده میشود که عوارض آن در بدن بروز پیدا کردهاند. در هر دو نوع دیابت، نشانههای مشابهی وجود دارد که شناسایی به موقع آنها میتواند از پیشرفت بیماری جلوگیری کند. در ادامه به مهمترین علائم این بیماری اشاره میکنیم:
۱. تشنگی مفرط و دفعات بالای ادرار
افرادی که دچار دیابت هستند، به دلیل افزایش میزان قند در خون، کلیهها قادر به جذب و بازگرداندن همه گلوکز به بدن نیستند. همین مسئله باعث میشود که آب بیشتری از طریق ادرار دفع شود و فرد بارها در طول شبانهروز به دستشویی برود. در نتیجه بدن آب زیادی از دست داده و احساس تشنگی مداوم به سراغ فرد میآید.
۲. خستگی و بیحالی مداوم
بدن برای تأمین انرژی به قند نیاز دارد و این قند باید وارد سلولها شود تا مصرف گردد. در بیماری دیابت به دلیل اختلال در جذب قند توسط سلولها، انرژی لازم تولید نمیشود. در نتیجه، فرد بدون انجام کار خاصی، دچار ضعف و بیحالی مداوم میشود.
۳. گرسنگی بیش از اندازه
زمانی که سلولهای بدن نمیتوانند گلوکز را جذب کنند، مغز این وضعیت را کمبود انرژی تفسیر میکند. در واکنش به این موضوع، حس گرسنگی شدید به فرد دست میدهد. حتی اگر فرد غذا بخورد هم این گرسنگی کاهش پیدا نمیکند چون مشکل در جذب قند است نه کمبود آن.
۴. خشکی دهان و ترک پوست
از دست دادن مقدار زیاد آب بدن به دلیل افزایش ادرار باعث میشود فرد همواره احساس خشکی در دهان داشته باشد. این موضوع معمولاً با خوردن آب هم بهطور کامل برطرف نمیشود. همچنین پوست بهدلیل کمآبی دچار خشکی، کشیدگی و در برخی موارد خارش میشود.
۵. کاهش وزن بیدلیل
زمانی که سلولها نتوانند قند مورد نیاز خود را جذب کنند، بدن سراغ ذخایر چربی میرود تا انرژی تولید کند. در نتیجه حتی اگر فرد غذای کافی بخورد، بدن شروع به سوزاندن چربیها کرده و وزن بهسرعت کاهش مییابد. این کاهش وزن معمولاً بدون دلیل مشخص و ناگهانی اتفاق میافتد.
۶. تار شدن دید
بالا رفتن قند خون باعث تغییراتی در میزان مایعات بدن و در نتیجه در عدسی چشم میشود. این مسئله باعث میشود دید فرد موقتاً تار شود. در صورت کنترل نکردن دیابت، این وضعیت میتواند شدت گرفته و به مشکلات چشمی جدیتر منجر شود.
۷. دیر بهبود یافتن زخمها
در افرادی که دچار دیابت هستند، افزایش قند خون روند بازسازی بافتها را کند میکند. به همین دلیل بریدگیها، خراشها و زخمهای کوچک هم دیرتر از حالت عادی بهبود مییابند. این موضوع میتواند خطر عفونت را در بدن افزایش دهد و مشکلات دیگری ایجاد کند.
راههای پیشگیری از ابتلا به دیابت
دیابت نوع دو یکی از رایجترین بیماریهای مزمن در سنین میانسالی و سالمندی است. خوشبختانه با ایجاد تغییرات ساده در سبک زندگی، میتوان احتمال ابتلا به این بیماری را به شکل چشمگیری کاهش داد. در ادامه به مهمترین راهکارهای پیشگیری اشاره میکنیم:
-
کاهش مصرف قند و شیرینی
افرادی که زمینه دیابت دارند، باید در مصرف شیرینیجات، نوشابه و غذاهای پرکربوهیدرات دقت بیشتری داشته باشند. این مواد به سرعت در بدن تبدیل به قند شده و قند خون را افزایش میدهند. همین روند در درازمدت زمینه را برای ابتلا به دیابت فراهم میکند.
-
تحرک و فعالیت بدنی منظم
بیتحرکی یکی از عوامل جدی در افزایش ریسک دیابت است. انجام فعالیتهای بدنی منظم، مثل پیادهروی روزانه یا ورزشهای هوازی، به کاهش قند خون کمک میکند. همچنین ورزش باعث بهبود متابولیسم و کاهش نیاز بدن به انسولین میشود.
-
کنترل استرس و اضطراب
استرس مزمن باعث بر هم خوردن تعادل هورمونی و افزایش ولع مصرف شیرینی در برخی افراد میشود. این شرایط میتواند سطح قند خون را بالا ببرد و بدن را در وضعیت نامتعادلی قرار دهد. پس مدیریت استرس، گامی مؤثر در پیشگیری از دیابت است.
-
نوشیدن آب کافی در طول روز
مصرف آب علاوه بر حفظ سلامت عمومی بدن، در کنترل سطح قند خون نیز مؤثر است. نوشیدن آب کافی مانع از غلیظ شدن خون و افزایش قند آن میشود. همچنین به بهبود عملکرد کلیهها در دفع مواد زائد کمک میکند.
-
کاهش وزن و مدیریت چاقی
اضافه وزن، بهویژه در ناحیه شکم، ارتباط مستقیمی با افزایش خطر دیابت نوع ۲ دارد. کم کردن وزن از طریق تغذیه سالم و تحرک بدنی منظم، میتواند مقاومت بدن به انسولین را کاهش دهد. کاهش وزن، بهخصوص در افراد پرخطر، یک اقدام ضروری است.
برای آگاهی از سریع ترین روش های لاغری شکم و پهلو کلیک کنید.
استفاده منظم از دستگاه قند خون خانگی
افرادی که در معرض خطر دیابت قرار دارند یا اضافه وزن دارند، بهتر است مرتب قند خون خود را در منزل اندازهگیری کنند. کنترل منظم قند خون به تشخیص زودهنگام هرگونه افزایش غیرعادی کمک میکند. این کار باعث پیشگیری از پیشرفت بیماری در مراحل اولیه میشود.
سخن پایانی
در پایان باید به این نکته توجه کنیم که دیابت نوع ۲ بیشتر از آنکه یک بیماری ناگهانی باشد، نتیجه سالها بیتوجهی به سبک زندگی است.با رعایت چند نکته ساده مثل کم کردن مصرف قند و شیرینی، ورزش منظم و مدیریت استرس میتوان از بروز این بیماری جلوگیری کرد.نوشیدن آب کافی و کنترل وزن هم در پیشگیری از دیابت نقش مؤثری دارند.اگر در خانواده سابقه ابتلا وجود دارد، بهتر است قند خون خود را مرتب بررسی کنید.فراموش نکنید که پیشگیری همیشه آسانتر از درمان است. پس از همین امروز برای سلامتی خود و عزیزانتان وقت بگذارید.
