رشد قد کودکان یکی از مهمترین و اصلی‌ترین دغدغه والدینی است که کودکشان سنین رشد را طی می‌کند. عوامل محیطی و ژنتیکی، مهم‌ترین دلایل در رشد قد به‌شمار می‌روند. اما نباید تاثیر نوع سبک زندگی در کاهش یا افزایش قد کودکان را کم اهمیت بشمارید. شما به‌عنوان والدین آگاه و مسئولیت پذیر، باید با عوامل موثر در رشد قد کودک آشنا باشید تا بتوانید در رسیدن به رشد قد حداکثری کودکتان، موثرو درست اقدام کنید. با توجه به اهمیت این موضوع، در این مقاله به بررسی کامل عوامل رشد قد در سنین متفاوت، می‌پردازیم.

راه های افزایش قد کودکان

از آنجایی که قد از مهم‌ترین و اصلی‌ترین ملاک های سلامتی محسوب می‌شود، باید در سنین رشد قد کودکان، توجه ویژه ای به این مسئله مهم داشته باشید. در تعیین قد کودک، ژن‌ها نقش مهمی را ایفا می‌کنند؛ اما پیروی از برخی عوامل موثر در قد کودکان مانند تغذیه و ورزش نیز اهمیت بسزایی در ازایش قد کودکتان دارد.

ژن ها تا حد زیادی قد کودکتان را تعیین می کنند. با برنامه غذایی متعادل، خواب مناسب، داشتن فعالیت لازم و وضعیت بدنی نرمال، به حفظ و رشد قد خود کمک زیادی می کنید.

عوامل مؤثر و مهم بر افزایش قد کودکان

1. تغذیه برای افزایش قد کودک

در اولین قدم برای کمک به افزایش قد کودکان، باید به‌دنبال یک رژیم غذایی سالم برای او باشید. تغذیه‌ای که به افزایش قد فرزندتان کمک می‌کند:

• پروتئین‌ها (گوشت، مرغ، تخم مرغ، جبوبات، غذاهای دریایی و آجیل
• کربوهیدرات‌ها
• چربی‌های سالم
• ویتامین‌ها
• میوه و سبزیجات

هم چنین برخی از غذاهای غنی از کلسیم مانند:

ماست، شیر، پنیر، کلم بروکلی، کلم پیچ، دانه های سویا، پرتقال، ساردین، ماهی سالمون.

2. ورزش و تمرینات

ورزش و تمرینات کششی، تاثیر بسیار زیادی در افزایش قد کودک شما دارد. انجام حرکات کششی و کشیده شدن ستون فقرات در نتیجه، هم وضعیت بدن کودک را عالی و زیباتر می‌کند و هم به افزایش قد کودک منجر می‌شود. برخی ورزش‌ها و تمرینات مفید به شرح زیر است:

• یوگا
• بارفیکس
• طناب زدن
• بسکتبال
• تنیس

3. دویدن

دویدن از مهم ‌ترین عامل رشد قد کودکان به‌شمار می‌رود. بنابراین کودک خود را حتما تشویق کنید که به‌طور منظم و روزانه، دقایقی را بدود و تحرک داشته باشد.

4. شنا برای رشد قد کودکان

شنا ازجمله ورزش هایی است که علاوه بر کمک به سلامت بدن بسیار هم جذاب و مفرح است. از آنجایی که هنگام شنا کردن، تمام عضلات و ماهیچه‌های بدن فعال و در حالت کششی هستند، بهتر است برای کمک به افزایش قد کودک و تقویت ستون فقرات او، شنا را در برنامه‌های زندگی او جای دهید.

5. خواب کافی و منظم

خواب کافی و منظم برای تمام افراد و به‌ویژه کودکان، امری ضروری است. جالب است بدانید که برخی از هورمون‌های رشد در زمانی ترشح می‌شوند که کودک خواب است. بنابراین به ساعت و مدت زمان خواب(۸ ساعت) کودک خود اهمیت بدهید.

6. مصرف ویتامین دی

در بررسی نشانه های سلامت و رشد کودک، توجه زیادی به قد می‌شود. این اهمیت به سبب رابطه طول قد با سلامتی است. برای کمک به رشد استخوان‌ها و ماهیچه‌های کودک، مصرف ویتامین دی را مدرنظر داشته باشید. قرار گرفتن در معرض نور خورشید، ویتامین D را براحتی تأمین می‌کند که برای سلامت و رشد استخوان‌ها بسیار مهم است. بنابراین، کودک را به بازی و حضور در فضای باز به صورت روزانه تشویق کنید. بعضی از مهم‌ترین منابع ویتامین دی عبارت است از:

• نور خورشید
• ماهی‌های چرب
• انواع غذاهای دریایی
• قارچ
• زرده تخم‌مرغ

7. مصرف مکمل برای رشد قد کودکان

یکی دیگر از مهم ترین عوامل موثر در رشد قد کودکان، مصرف مکمل‌های مرتبط است. مکمل‌های هورمون رشد را طبق تائیدیه وزارت بهداشت و میزان دوز تجویز شده پزشک اطفال به کودک بدهید.

غذاهایی که باید از خوردن آن‌ها اجتناب شود:

اگرچه تغذیه مناسب برای رشد و تکامل کودکان بسیار حایز اهمیت است اما غذاهای خاص زیادی وجود دارند که می‌توانند اثرات مخرب و مضری بر سلامت کودک تان داشته باشند. شکلات‌، شیرینی‌، چیپس‌، کوکی‌، سیب زمینی سرخ شده و … از جمله موارد مهمی هستند که باید از آنها پرهیز شود. این خوراکی ها با وجود طعم خوشمزه ای که دارند اما سرشار از قند، چربی‌های ترانس و کربوهیدرات‌های تصفیه شده هستند که بر سلامت کودک تأثیر منفی می‌گذارد. مصرف زیاد غذاهای فرآوری شده، جذب مواد مغذی را که برای رشد قد کودکان بسیار لازم و  ضروری است، مهار می‌کند.

زمان توقف رشد قد کودکان

توقف رشد قد با توجه به شرایط ژنتیکی کمی متفاوت است، اما به‌طور کلی دخترها تا سن ۱۷ سال و پسرها تا سن ۲۱ سال، رشد قدی خود را دارند. علت اصلی متوقف شدن رشد، بسته شدن صفحات رشد کودک بررسی و گفته شده است.

میزان رشد قد کودک

در ۴ سال آغازین زندگی کودک، رشد قد کودکان به طور متوسط ۱۰.۱۶ سانتی‌متر است. پس از ۴ سالگی، اصولا میزان رشد به طور مداوم کاهش می‌یابد و تا زمان بلوغ به اندازه ۵.۸ تا ۶.۳۵ سانتی‌متر در سال می‌رسد. پس از آن، در دوران بلوغ، دختران در هر سال حدود ۷.۶۲ تا ۸.۸۹ سانتی‌متر و پسران حدود ۱۰.۱۶ سانتی‌متر در سال رشد می‌کنند. بعد از رسیدن به اوج رشد، سرعت رشد نوجوان تا رسیدن به قد کامل بزرگسالی‌ خود به تدریج کم می شود.

پسران و دختران معمولاً تا سن ۱۴ تا ۱۹ سالگی به رشد خود ادامه می‌دهند، اما این سن بیشتر بستگی به زمان بلوغ آن‌ها دارد. اما به‌طور کلی دخترها تا سن ۱۷ سال و پسرها تا سن ۲۱ سال، قد می‌کشند. علت اصلی توقف رشد قد کودکان نیز بسته شدن صفحات رشد شناخته می‌شود.

 جدول رشد قد کودکان

حدود مورد انتظار برای قد کودک به شرح زیر است:

• در سن ۱ سالگی: معادل ۶۷ تا ۸۰ سانتی‌متر
• ۲ سالگی: معادل ۸۰ تا ۹۴ سانتی‌متر
• ۳ سالگی: ۹۰ تا ۱۰۳ سانتی‌متر
• در ۴ سالگی: ۹۴ تا ۱۱۰ سانتی‌متر
• در ۶ سالگی: ۱۰۶ تا ۱۲۴ سانتی‌متر
• ۸ سالگی: ۱۱۹ تا ۱۳۷ سانتی‌متر
• ۱۰ سالگی: ۱۲۷ تا ۱۴۹ سانتی‌متر.

علل کوتاهی قد کودکان

یكی از شایع‌ترین دلایل كوتاه قد بودن كودك شما، كوتاهی قد خانوادگی است. به این معنی كه والدین كودك و سایر اعضای خانواده هم كوتاه هستند. این کودکان اگرچه کوتاه قد هستند اما عموما با سرعت عادی رشد می‌کنند و از یک منحنی رشد پیروی می‌کنند که ممکن است پایین‌تر و کمتر اما موازی با منحنی‌ رشد نرمال باشد. به طور عادی آزمایش نیاز نیست اما اگر طبق صلاحدید پزشک و والدین، سن استخوانی بررسی شود، احتمالا نتیجه نرمال است و تاخیر در رشد قد کودکان را نشان نمی‌دهد.

افزایش قد کودکان در طب سنتی

در طب سنتی هدف و تمرکز بر روی تقویت بدن کودک است که منجر به رشد درست و اصولی آن‌ها می‌شود. از جمله موارد  تقویت بدن کودک می‌توان موارد زیر را ذکر کرد:

• مصرف عصاره گوشت، نخود آب، کباب، شلغم، شیر بادام و کدوحلوایی برای تقویت بدن.
• مصرف گلاب، شیربرنج، دوغ و شیر، دمنوش استوخودوس برای رفع بی‌خوابی کودک.
• منع مصرف نسکافه و قهوه، سرکه، سوسیس و کالباس و نوشابه که موجب بی‌خوابی می‌شوند.
• بادکش و حجامت در مناطق رشد قدی بسیار مناسب است.

چه داروهایی برای رشد قد تجویز می‌شوند؟

از اصلی‌ترین و رایج‌ترین داروها برای رشد قد سوماتروپین است. سوماتروپین نوعی هورمون رشد مصنوعی است. هورمون رشد به رشد قد کودک و به رشد عضلات در بزرگسالان و کودکان کمک می‌کند. از این دارو برای درمان بسیاری از مشکلات مثل پایین بودن سطح هورمون رشد، تداخل در رشد و کوتاهی قد استفاده می‌شود.

داروهای دیگری مثل سرمورلین استات هم هستند که عملکرد مرتبط به هورمون رشد  دارند.

عوارض داروهای رشد قد

داروهای افزایش رشد قد کودکان هم مانند هر داروی دیگری عوارضی به همراه دارد که در هر فردی ممکن است متفاوت باشد. از جمله عوارض این داروها:

• واکنش‌های آلرژیک مانند خارش و تورم صورت، لب‌ها و زبان
• مشکلات تنفسی
• گوش‌درد یا عفونت گوش
• سردرد
• حالت تهوع و استفراغ
• تورم دست یا پا
• احساس ضعف یا خستگی غیرطبیعی.

بهترین مولتی‌ویتامین برای افزایش قد کودکان

شربت کیندر و شربت نوتریشن نام تجاری مولتی‌ویتامین‌ مناسبی است که برای افزایش رشد قد کودکان استفاده می‌شود. محتوای این شربت‌ها انواع متفاوت ویتامین‌ها یی هستند که وجودشان در دوران رشد برای بدن بسیار لازم و ضروری است و متخصصین اطفال برای تأمین ویتامین‌های مورد نیاز بدن کودک یا جبران کمبود این مولتی‌ویتامین‌ها را دستور دارویی می دهند. بهتر است این مولتی ویتامین ها را زیرنظر متخصصین اطفال استفاده کنید. برای این منظور به درمانگاه شبانه روزی دکتر سعادت مراجعه کنید تا زیر نظر متخصصین این مرکز رشد قد کودکتان مورد بررسی قرار گرفته و کنترل شود.

سوالات متداول

مدیر

همهٔ نوشته‌های نویسنده