بیماری آلزایمر که با عنوان بیماری فراموشی نیز شناخته میشود، نوعی اختلال پیشرونده در عملکرد مغز است که بهتدریج تواناییهای ذهنی فرد را کاهش میدهد. هرچند فراموشی خفیف با افزایش سن طبیعی است، اما در بیماری آلزایمر این اختلال حافظه بهمرور پیشرفت کرده و بر زندگی روزمره فرد تأثیر جدی میگذارد.
با وجود اینکه آلزایمر معمولاً پیش از شدت گرفتن علائم، نشانههایی هشداردهنده دارد، اغلب اطرافیان و خانوادهها متوجه شروع آن نمیشوند. این بیماری تنها فرد مبتلا را درگیر نمیکند. بلکه بار روحی، روانی و حتی مالی قابل توجهی را به خانواده تحمیل میکند، چراکه بیمار نیازمند مراقبت و حمایت دائمی خواهد بود.
اگر نگران هستید که خودتان یا یکی از عزیزانتان ممکن است علائم این بیماری را تجربه کند، در این مقاله از درمانگاه سعادت همراه ما باشید. در ادامه، به بررسی نشانهها، دلایل، راههای پیشگیری و روشهای درمان بیماری آلزایمر میپردازیم.
بیماری آلزایمرچیست؟
آلزایمر یک بیماری عصبی پیشرونده است که بهتدریج باعث کاهش حافظه، تواناییهای تفکر و عملکردهای شناختی فرد میشود. این بیماری، شایعترین شکل زوال عقل یا دمانس به شمار میآید. دمانس اصطلاحی کلی است که برای توصیف از دست دادن تواناییهای ذهنی مانند حافظه و سایر مهارتهای شناختی استفاده میشود که در نهایت زندگی روزمره فرد را تحت تأثیر قرار میدهد.
همانطور که اشاره کردیم، آلزایمر یک بیماری پیشرونده است، یعنی سلولهای مغزی به تدریج تخریب میشوند و علائم بیماری به مرور زمان شدت مییابند. این بیماری معمولاً افراد بالای ۶۵ سال را تحت تأثیر قرار میدهد، اما در حدود پنج درصد از موارد، آلزایمر زودرس در افرادی بین ۳۰ تا ۶۰ سال نیز مشاهده میشود.
علائم بیماری آلزایمر
نشانههای آلزایمر بسته به مرحله بیماری متفاوت است و به مرور زمان پیشرفت میکند.
در مراحل ابتدایی، بیماری معمولاً با مشکلات فراموشی کوتاهمدت خود را نشان میدهد، مانند فراموش کردن نام افراد، مکانها یا رویدادهای اخیر. متخصصان، علائم آغازین آلزایمر را معمولاً به صورت زیر توصیف میکنند:
- فراموشی مکالمات یا اتفاقات اخیر
- گذاشتن اشیاء در مکانهای نادرست
- فراموش کردن نام اشیا یا محلها
- دشواری در پیدا کردن کلمات مناسب هنگام صحبت
- پرسیدن مکرر سوالات مشابه
علت آلزایمر چیست؟
بیماری آلزایمر هنوز علت قطعی و مشخصی ندارد، اما پژوهشگران بر این باورند که تجمع برخی پروتئینهای خاص در مغز، نقش مهمی در بروز آن ایفا میکند. این پروتئینها به سلولهای عصبی آسیب رسانده و منجر به ترشح مواد سمی توسط آنها میشوند؛ در نتیجه، نورونها آسیب میبینند و ارتباط بین سلولهای عصبی مختل میشود.
این اختلالات بیشتر در بخشهایی از مغز رخ میدهد که مسئول عملکردهای شناختی هستند. بهطور کلی، دانشمندان عوامل مختلفی از جمله ژنتیکی، زیستی و محیطی را در پیدایش این بیماری دخیل میدانند.
راههای تشخیص بیماری آلزایمر
اسکنهای مغزی مانند سیتی اسکن، MRI و پت اسکن در کنار سایر آزمایشها و شواهد، میتوانند در ارزیابی وضعیت بیماری نقش مهمی ایفا کنند.
یکی از کاربردهای مهم MRI، بررسی حجم مغز در بیماریهای مختلف از جمله آتروفی مغزی، پیری مغز و آلزایمر است. بیماری آلزایمر موجب کاهش حجم مغز میشود، بنابراین با استفاده از MRI میتوان این تغییرات را شناسایی کرده و حتی در مراحل اولیه، تشخیص زودهنگام بیماری را امکانپذیر ساخت.
درمان آلزایمر
تا کنون درمان قطعی برای بیماری آلزایمر وجود ندارد، اما با بهکارگیری روشها و راهکارهایی میتوان سرعت پیشرفت بیماری و شدت علائم آن را کاهش داد.
برخی داروها برای بهبود عملکرد شناختی و کنترل علائم رفتاری بیماران تجویز میشوند، از جمله:
مهارکنندههای کولین استراز: داروهایی مانند دونپزیل (آریسیپت)، گلاتامین (رازادین) و ریواستیگمین (اگزلون) با افزایش سطح مادهای شیمیایی به نام استیلکولین در مغز، به بهبود حافظه و یادگیری کمک میکنند.
ممانتین: این دارو در مراحل متوسط تا پیشرفته آلزایمر استفاده میشود و با تنظیم ماده شیمیایی گلوتامات در مغز، از تحریک بیش از حد سلولهای عصبی جلوگیری میکند.
داروهای ضد افسردگی: برای کنترل برخی علائم رفتاری مانند اضطراب، افسردگی و تحریکپذیری در بیماران مبتلا به آلزایمر، داروهای ضد افسردگی نیز تجویز میشوند.
نتیجه گیری
بیماری آلزایمر از بیماریهای نسبتاً شایع است که با تخریب تدریجی سلولهای عصبی و اختلال در عملکردهای شناختی همراه میباشد. این بیماری نوعی زوال عقل (دمانس) محسوب شده و عمدتاً در سالمندان مشاهده میشود. از مهمترین علائم آن میتوان به از دست دادن حافظه، کاهش تواناییهای شناختی و ضعف در مهارتهای اجتماعی اشاره کرد.
در این مقاله از درمانگاه سعادت، به طور جامع درباره علل، علائم و روشهای پیشگیری از آلزایمر صحبت کردهایم. اگر سوالات بیشتری در این زمینه دارید، میتوانید به وبسایت درمانگاه سعادت مراجعه کنید و از مشاوره بهترین پزشکان متخصص، بهرهمند شوید. همچنین، درمانگاه سعادت این امکان را برای شما فراهم کرده است که به صورت اینترنتی نوبت حضوری بگیرید یا از طریق مشاوره تلفنی، متنی و تصویری به صورت آنلاین با پزشکان در ارتباط باشید.
