تبخال یک عفونت شایع است که ممکن است هر فردی در طول زندگی خود آن را تجربه کند. رایج ترین نوع این بیماری، تبخال لب نام دارد که در نواحی اطراف دهان و لب ها ظاهر میشود.
با این حال، ویروسی که موجب بروز آن میشود، میتواند سایر نقاط بدن را نیز آلوده کند. در ادامه توسط درمانگاه سعادت، به بررسی علل بروز و روش های درمان آن خواهیم پرداخت.
معرفی انواع ویروس تبخال
این ویروس به دو نوع اصلی تقسیم میشود:
-
ویروس تبخال نوع ۱
این نوع ویروس عمدتاً از طریق تماس با بزاق آلوده منتقل میشود، به عنوان مثال از طریق بوسیدن، استفاده مشترک از ظروف یا لوازم شخصی. معمولاً این ویروس باعث عفونت هایی در نواحی دهان، لب و صورت میشود و به تبخال دهانی معروف است.
-
ویروس تبخال نوع ۲
این نوع ویروس بیشتر در نتیجه روابط جنسی پرخطر و تماس با زخم های تناسلی ایجاد میشود. امکان سرایت این ویروس از طریق تماس دهانی و جنسی نیز وجود دارد. برای جلوگیری از شیوع بیماری، در صورت اطمینان از ابتلا، بهتر است آزمایش اچ پی وی انجام شود.
عواملی که خطر ابتلا به تبخال را افزایش می دهند
ویروس تبخال، که به عنوان هرپس سیمپلکس شناخته میشود، میتواند تحت تأثیر عوامل مختلفی فعال شود. از جمله این عوامل میتوان به سرماخوردگی و تب اشاره کرد که با تضعیف سیستم ایمنی بدن، موجب بیدار شدن ویروس میشوند.
استرس نیز یکی از محرک های اصلی فعال سازی این ویروس است، زیرا فشار های روحی و روانی میتوانند به راحتی سیستم ایمنی را تحت تأثیر قرار دهند. علاوه بر این، درمان های دندانپزشکی، به ویژه آن هایی که نیاز به جراحی دارند، ممکن است منجر به فعال شدن ویروس شوند.
همچنین، قرار گرفتن در معرض نور خورشید و تابش مستقیم آن نیز میتواند عاملی برای بروز این بیماری باشد. روش های زیبایی مانند تزریق ژل و فیلر یا لیزر موهای زائد نیز از دیگر عواملی هستند که ممکن است باعث فعال شدن این ویروس شوند.
همانطور که اشاره شد، ویروس هرپس سیمپلکس نوع ۱ تنها به تبخال لب محدود نمیشود و میتواند نواحی دیگری مانند ناحیه تناسلی، چشم ها و پوست انگشتان دست را نیز تحت تأثیر قرار دهد. این ویروس ممکن است به شکل تبخال تناسلی یا تبخال بینی بروز کند.
تفاوت های تبخال لب با آفت
تبخال لب و آفت دهان دو عارضه شایع در ناحیه دهان هستند که اغلب با یکدیگر اشتباه گرفته میشوند. آفت معمولاً به صورت زخم های کوچک و گرد یا بیضی شکل در داخل دهان، مانند لثه ها، گونه ها یا زیر زبان ظاهر میشود و به دلیل ویروس ایجاد نمیشود.
این عارضه مسری نیست و میتواند به دلایل مختلفی از جمله استرس، کمبود ویتامین، آلرژی غذایی و تغییرات هورمونی بروز کند. در مقابل، تبخال که به آن Cold sore نیز گفته میشود، ناشی از ویروس هرپس سیمپلکس بوده و معمولاً در ناحیه لب ها یا اطراف آن ایجاد میشود.
این ویروس به شدت مسری است و با تاول های دردناک همراه است که میتوانند از فردی به فرد دیگر منتقل شوند. بنابراین، در حالی که آفت بیشتر به شرایط داخلی بدن مربوط میشود، این بیماری یک عفونت ویروسی است که نیاز به مراقبت های خاص دارد.
عوارض خطرناک تبخال لب
عوارض این بیماری، هرچند نادر هستند، اما میتوانند عواقب جدی به همراه داشته باشند. یکی از این عوارض، عفونت های چشمی است که ممکن است در اثر تماس با ویروس از طریق دست به چشم ها منتقل شود و در صورت عدم درمان، منجر به التهاب قرنیه و حتی از دست دادن بینایی گردد.
همچنین، زخم های تناسلی نیز ممکن است ایجاد شوند؛ ویروس HSV-1 میتواند از طریق رابطه جنسی دهانی به اندام تناسلی منتقل شود، هرچند که تبخال تناسلی معمولاً به وسیله ویروس HSV-2 ایجاد میشود.
گروه های خاصی باید در صورت ابتلا به این ویروس، به سرعت تحت درمان پزشکی قرار گیرند. نوزادان زیر ۶ ماه ممکن است دچار عوارضی چون تب بالا و تشنج شوند، زیرا سیستم ایمنی آن ها هنوز به طور کامل توسعه نیافته است.
نکات مهم برای پیشگیری از تبخال
تاکنون چندین نوع واکسن برای مقابله با ویروس هرپس سیمپلکس نوع ۱ و ۲ توسعه یافته است، اما این واکسن ها فقط میتوانند از افرادی که قبلاً به این ویروس آلوده نشدهاند، محافظت کنند. همچنین، مصرف دارو های ضد ویروس میتواند به جلوگیری از تشکیل ضایعات تبخال کمک کند.
برای پیشگیری از این ویروس باید افراد مبتلا را نبوسید. از قاشق، چنگال، لیوان و حوله به طور مشترک استفاده نکنید؛ زیرا این ویروس از طریق بوسیدن و استفاده مشترک از وسایل منتقل میشود.
شستن دست ها پس از تماس با زخم ها و عدم لمس آن ها میتواند خطر انتقال ویروس را کاهش دهد. با رعایت این نکات میتوان خطر ابتلا به ای ویروس را کاهش داد و در صورت بروز عفونت، مدیریت بهتری بر آن داشت.
بهترین روش های درمان تبخال لب
درمان تبخال با روش های طبیعی و خانگی میتواند به تسکین علائم و تسریع در بهبودی کمک کند. یکی از این روش ها استفاده از لیمو است؛ با قرار دادن یک برش لیمو بر روی آن، خواص ضد ویروسی آن میتواند به کاهش قرمزی و تورم پوست کمک کند. همچنین، مرهم لیمو به صورت کپسول نیز در بازار موجود است.
کمپرس سرد و گرم نیز از دیگر روش های مؤثر است. استفاده از کمپرس گرم در اطراف لب میتواند از ایجاد تاول در هنگام عفونت جلوگیری کند، در حالی که کمپرس سرد به کاهش التهاب کمک میکند. لازم به ذکر است که بهتر است یخ را مستقیماً بر روی زخم قرار ندهید.
آلوئه ورا نیز دارای اثرات ضد التهابی و ضد ویروسی است که میتواند به تسکین و درمان کمک کند. استفاده از ژل آلوئه ورا به صورت موضعی، سه مرتبه در روز، توصیه میشود.
در نهایت، استفاده از کرم ضد آفتاب میتواند به ترمیم زخم تبخال کمک کرده و احتمال ابتلای مجدد را کاهش دهد. استفاده روزانه از کرم ضد آفتاب بر روی لب ها، به ویژه در زمان های آفتابی، توصیه میشود.
